„Quasi-jednolita licencja bankowa”

„Quasi-jednolita licencja bankowa”

Artykuły, Hot News, MiFID Brak komentarzy do „Quasi-jednolita licencja bankowa”

Włodzimierz Marat 

Doktorant INP PAN

„Quasi-jednolita licencja bankowa”

Wstęp

Od 1 listopada 2015 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Zmiany zostały wprowadzone ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym (Dz.U. 2015, poz. 1513) (link),  która wdraża dyrektywę 2013/36/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi oraz służy dostosowaniu do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2013 (Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013 – Rozporządzenie CRR).

Oprócz przepisów, które wynikają z konieczności dostosowania polskich przepisów do regulacji UE warto zwrócić uwagę na art. 72 ustawy, który wprowadza zmiany od ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w zakresie działalności banków krajowych na rynku instrumentów finansowych.

Zmiany nie są obszerne natomiast w istotny sposób wpływają na poszerzenie działalności banków na rynku kapitałowym. W art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi dodano m.in. pkt 3 w brzmieniu: „3) art. 69 ust. 2 pkt 3 – o ile przedmiotem tych czynności są dopuszczone do obrotu zorganizowanego obligacje, listy zastawne oraz inne zbywalne papiery wartościowe inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z zaciągniętego długu, inne niż określone w pkt 1, lub instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym są obligacje, listy zastawne, inne zbywalne papiery wartościowe inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z zaciągniętego długu, stopa procentowa lub waluta.”

Oznacza to, że bank z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może, bez zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej, wykonywać czynność w postaci nabywania i zbywania określonych powyżej instrumentów finansowych na własny rachunek. Do tej pory banki bez takiego zezwolenia mogły wykonywać czynności określone wyłącznie w art. 69 ust. 2 pkt 1–6 ustawy – o ile przedmiotem tych czynności były papiery wartościowe, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, lub inne niedopuszczone do obrotu zorganizowanego instrumenty finansowe oraz obligacje, o których mowa w art. 39p ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 931, z późn. zm.13) )  oraz w art. 69 ust. 2 pkt 7.

Jednocześnie warto podkreślić, że  czynności te nie stanowią działalności maklerskiej, natomiast stosuje się do nich odpowiednie przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Poza zasięgiem banku działającego w trybie art. 70 ust. 2 pozostają nadal m.in. akcje, kontrakty terminowe na akcje czy na indeks (WIG20).

Jednocześnie ustawa nowelizująca  ustawę o obrocie instrumentami finansowymi zawiera przepis przejściowy (art. 90.), który wskazuje: „Banki uprawnione do wykonywania w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 3 ustawy zmienianej w art. 72, w brzmieniu dotychczasowym, zgodnie z art. 70 ust. 2 tej ustawy, są uprawnione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do wykonywania czynności, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy zmienianej w art. 72, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.”

Poniżej przedstawiam szerszy kontekst wprowadzonych zmian z uwzględnieniem przebiegu procesu legislacyjnego.

Inicjatywa  „Jednolitej licencji”

Zagadnienie tzw. „jednolitej licencji”, czyli rozwiązania prawno-systemowego, które pozwoli uniknąć dualizmu procesu licencyjnego w przypadku, gdy bank zamierza prowadzić działalność maklerską od kilku lat jest na ustach osób zajmujących się rynkiem finansowym w Polsce.  Jednocześnie 18 października 2013 r. GPW wprowadziła do obrotu kontrakty terminowe na stawkę WIBOR oraz obligacje krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe. O formalnych trudnościach w dostępie banków do rynku zorganizowanego i potrzebie zmiany w tym zakresie pisaliśmy szerzej tutaj (link).

Poważne przymiarki do uregulowania i ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnienia rozpoczęły się na przełomie roku 2013/2014. Szerzej o pierwotnej koncepcji Ministerstwa Finansów  pisaliśmy na początku 2014 r. (link)Niestety projekt ustawy nie trafił do formalnego procesu legislacyjnego.

Dla uczestników rynku jest to bardzo ważny temat z kilku powodów. Z perspektywy  GPW zapewnienie przez banki płynności na kontraktach futures opartych o obligacje skarbowe lub WIBOR oraz animowanie rynku obligacji komercyjnych wydaje się być jedyną szansą na rozwój tych instrumentów w Polsce. Natomiast dla banków może być dodatkowym źródłem przychodu oraz instrumentem do zarządzania ryzykiem stopy procentowej banku.

Propozycje Ministra Skarbu Państwa

Genezy nowych zapisów w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi należy szukać w  piśmie Ministra Skarbu Państwa z 4 maja 2015 r. (link) zawierającym propozycje zmian do tej ustawy. Powyższa propozycja została niemalże w całości zawarta w nowych przepisach. W uzasadnieniu czytamy:

„(…)Dzięki tej zmianie banki krajowe uzyskałyby bezpośredni dostęp do obrotu zorganizowanego w Polsce na takich samych zasadach jakie posiadają obecnie banki zagraniczne. Obecna konstrukcja art. 70 ust. 2 ustawy w preferencyjny sposób traktuje obrót na rynkach zagranicznych dyskryminując tym samym rynki krajowe, w tym obrót na krajowym rynku regulowanym.(…)” 

„(…) Istniejący aktualnie brak możliwości bezpośredniego dostępu banków do obrotu zorganizowanego  jest postrzegany przez uczestników rynku jako jedno z najistotniejszych ograniczeń uniemożliwiających dalszy, harmonijny rozwój polskiego rynku kapitałowego (…)”

„(…) Postulowana zmiana jest niezbędna by obrót zorganizowany dłużnych papierów wartościowych oraz instrumentów pochodnych mógł się dalej prawidłowo rozwijać. W praktyce to banki dostarczają płynność na rynek, a w przypadku hurtowych rynków długu są one jedynymi dostarczycielami tej płynności. Brak aktywnego udziału banków w obrocie zorganizowanym negatywnie wpływa na płynność instrumentów finansowych utrudniając tym samym prawidłową ich wycenę. Banki jako jedyne dysponują stosownym zapleczem kapitałowym by pełnić rolę animatorów rynku. Bez zapewnienia bezpośredniego dostępu banków do rynku nie jest także możliwe uruchomienie nowych segmentów rynku, takich jak segment listów zastawnych, segment kontraktów terminowych na obligacje, czy też segment transakcji zabezpieczających ryzyko stopy procentowej. (…)”

Stanowisko Ministra Finansów

Ministerstwo Finansów w piśmie z 7 maja 2015 r. (link) pozytywnie oceniło propozycję MSP umożliwienia bankom z siedzibą na terytorium RP działania na własny rachunek w zakresie niektórych instrumentów finansowych.

„W ocenie Ministerstwa Finansów usunięcie obciążenia  administracyjnego  związanego z koniecznością uzyskiwania przez banki odrębnej licencji na wykonywanie czynności maklerskich związanych z obrotem instrumentami dłużnymi powinno skutkować zwiększeniem zaangażowania tych podmiotów w segmencie obligacji komercyjnych rynku kapitałowego. W efekcie rozwiązanie to powinno sprzyjać  tworzeniu jak najlepszych warunków do finansowania krajowego sektora przedsiębiorstw. Niezależnie od powyższego Ministerstwo Finansów zauważa, iż docelowo bezpośrednie uczestnictwo banków w obrocie zorganizowanym powinno zostać uregulowane w sposób kompleksowy. Z tego też względu konieczna jest kontynuacja prac mających na celu wypracowanie rozwiązań legislacyjnych  zakładających objęcie całej prowadzonej przez banki działalności inwestycyjnej i maklerskiej, również w zakresie obrotu zorganizowanego, tzw. jednolita licencja bankowa.

Stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego

Przewodniczący KNF przedstawił w swoje stanowisko w piśmie z dnia 25 maja 2015 r . (link) , w którym wskazuje, że co do zasady podziela propozycje MSP. Natomiast podkreśla także, że:

„(…) propozycja ta stanowi jedynie fragment rozwiązań  objętych projektem tzw. ustawy o jednolitej licencji bankowej, przygotowanej przez Ministra Finansów. (…) W opinii Komisji, niezależnie od tego, że propozycja Ministra Skarbu Państwa dotyczy możliwości inwestowania tylko w niektóre instrumenty finansowe, wprowadzenie ograniczeń inwestycyjnych  oraz wydzielenie działalności inwestycyjnej z banku po osiągnięciu nadmiernego jej poziomu jest zabiegiem niezbędnym. (…)”

KNF zaproponowała tym samym  szereg limitów i obowiązków na banki, które były zawarte w projekcie tzw. ustawy o jednolitej licencji.

Podsumowanie

Nowe przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi należy uznać jako pewien kompromis pomiędzy stanowiskami MSP i KNF.  Z pewnością należy się zgodzić z oceną, że jest to fragmentaryczne rozwiązanie tym niemniej jednak zmiany te należy ocenić pozytywnie i oczekiwać dalszych prac nad „jednolitą licencją bankową”.

Autor

Dodaj komentarz

Back to Top